Νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών αποσαφηνίζει τις διαδικασίες συνεδρίασης, τα δικαιώματα της αντιπολίτευσης και τις υποχρεώσεις δημοσιότητας.
Υποχρεωτική διαδικτυακή μετάδοση των δημόσιων συνεδριάσεων, ανάρτηση των πρακτικών και ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες περιλαμβάνει το πλαίσιο λειτουργίας των Δημοτικών Συμβουλίων που παρουσιάζει η εγκύκλιος 21 του Υπουργείου Εσωτερικών.
Η εγκύκλιος, με αριθμό πρωτοκόλλου 50602/14-09-2026, παρέχει οδηγίες για την εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ν. 5314/2026, κατά την αυτοδιοικητική περίοδο 2024–2028. Παράλληλα, το Υπουργείο ζητά να επισπευσθεί η κατάρτιση νέων Κανονισμών Λειτουργίας, ώστε να ενσωματωθούν οι προβλέψεις του Κώδικα.
Τουλάχιστον μία συνεδρίαση τον μήνα
Το Δημοτικό Συμβούλιο παραμένει το βασικό αποφασιστικό όργανο του Δήμου, με αρμοδιότητα για όλα τα ζητήματα που δεν ανατίθενται ρητά στον δήμαρχο, στη Δημοτική Επιτροπή ή σε άλλο όργανο.
Σε ιδιαίτερα σοβαρές υποθέσεις μπορεί, με ειδική αιτιολογία και απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του, να ασκήσει αρμοδιότητες της Δημοτικής Επιτροπής. Η ίδια η Επιτροπή μπορεί επίσης να παραπέμψει ένα θέμα στο Συμβούλιο λόγω της σοβαρότητάς του. Το Συμβούλιο αναλαμβάνει να αποφασίσει και όταν η Επιτροπή αδυνατεί να λάβει απόφαση σε δύο συνεχείς συνεδριάσεις ή δεν συνεδριάζει λόγω έλλειψης απαρτίας ύστερα από δύο συνεχείς προσκλήσεις.
Η συνεδρίαση είναι υποχρεωτική τουλάχιστον μία φορά τον μήνα και μπορεί να πραγματοποιείται διά ζώσης, με τηλεδιάσκεψη ή με μικτό τρόπο. Την επιλογή κάνει ο πρόεδρος, ενώ προβλέπεται δυνατότητα υποχρεωτικής εξ αποστάσεως συμμετοχής, κατόπιν αιτήματος, για σύμβουλο που εγκυμονεί ή έχει πρόσφατα γεννήσει, για το προβλεπόμενο διάστημα.
Η αδικαιολόγητη παράλειψη του προέδρου να συγκαλέσει το Συμβούλιο για δύο συνεχείς φορές χαρακτηρίζεται σοβαρή παράβαση καθήκοντος.
Πρόσκληση μαζί με τις εισηγήσεις
Στις τακτικές συνεδριάσεις, η πρόσκληση αποστέλλεται τουλάχιστον τρεις πλήρεις ημέρες νωρίτερα και συνοδεύεται από τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών για όλα τα θέματα. Αναρτάται επίσης αυθημερόν στην ιστοσελίδα του Δήμου.
Υποχρεωτικά προσκαλούνται ο δήμαρχος και, για ζητήματα συγκεκριμένης δημοτικής κοινότητας, ο εκπρόσωπος ή ο πρόεδρός της. Αν στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνεται αίτηση, αναφορά ή πρόταση πολίτη, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να ενημερώνεται με ηλεκτρονικό μήνυμα τουλάχιστον μία ημέρα πριν.
Τα θέματα της αντιπολίτευσης
Οι επικεφαλής των παρατάξεων της μειοψηφίας μπορούν να προτείνουν θέματα έως μία ημέρα πριν από τη δημοσίευση της πρόσκλησης.
Ο πρόεδρος υποχρεούται να εντάσσει στην ημερήσια διάταξη έως τρία θέματα ανά ημερολογιακό έτος από τη μείζονα μειοψηφία και έως ένα από καθεμία από τις υπόλοιπες παρατάξεις. Πρόκειται για το ελάχιστο υποχρεωτικό πλαίσιο, καθώς μπορεί να αποδέχεται περισσότερες προτάσεις της αντιπολίτευσης.
Κατεπείγουσες συνεδριάσεις με ειδική αιτιολόγηση
Σε κατεπείγουσες περιπτώσεις, η πρόσκληση μπορεί να αποσταλεί ακόμη και την ημέρα της συνεδρίασης, με ειδική αιτιολόγηση. Πριν αρχίσει η συζήτηση, το Συμβούλιο αποφασίζει με απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών ποια θέματα έχουν κατεπείγοντα χαρακτήρα.
Για τις εξαιρετικές περιπτώσεις συνεδρίασης διά περιφοράς απαιτείται συμμετοχή τουλάχιστον των δύο τρίτων των μελών. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού τους, εκτός εάν προβλέπεται μεγαλύτερη.
Ζωντανή μετάδοση και δημοσιοποίηση των πρακτικών
Οι δημόσιες συνεδριάσεις μεταδίδονται υποχρεωτικά ζωντανά μέσω διαδικτύου, ανεξάρτητα από τον τρόπο διεξαγωγής τους. Ο σύνδεσμος παρακολούθησης αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δήμου ή στα επίσημα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Συνεδρίαση κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς μετάδοση, επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση, με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση των τριών πέμπτων του συνόλου των μελών.
Τα επίσημα πρακτικά καταρτίζονται ηλεκτρονικά, υπογράφονται ψηφιακά και δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του Δήμου, με ανωνυμοποίηση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων. Η μη τήρηση ή ανάρτησή τους χαρακτηρίζεται σοβαρή παράβαση καθήκοντος.
Επιπλέον, μέσα σε πέντε ημέρες από κάθε συνεδρίαση αναρτάται πίνακας με τα θέματα που συζητήθηκαν, τους αριθμούς των αποφάσεων, περίληψη του περιεχομένου τους και την ψήφο της μειοψηφίας.
Πώς υπολογίζονται απαρτία και πλειοψηφία
Απαρτία υπάρχει όταν οι παρόντες σύμβουλοι είναι περισσότεροι από τους απόντες. Διαπιστώνεται στην αρχή της συνεδρίασης και θεωρείται ότι διατηρείται έως τη λήξη της, ακόμη και αν υπάρξουν αποχωρήσεις.
Οι αποχωρήσεις, ωστόσο, επηρεάζουν τον υπολογισμό της απαιτούμενης πλειοψηφίας. Προσμετρώνται οι ψήφοι «υπέρ» και «κατά», ενώ εξαιρούνται η αποχή στη φανερή ψηφοφορία και το λευκό στη μυστική.
Εάν όσοι ψηφίζουν υπέρ ή κατά είναι λιγότεροι από τον αριθμό της νόμιμης απαρτίας, η πλειοψηφία υπολογίζεται με βάση τη νόμιμη απαρτία και όχι μόνο τους ψηφίσαντες.
Λογοδοσία κάθε τέσσερις μήνες
Η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας της δημοτικής αρχής πραγματοποιείται υποχρεωτικά το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες. Η πρώτη σχετική προθεσμία υπολογίζεται από τις 29 Ιουνίου 2026, ημερομηνία έναρξης ισχύος του νέου Κώδικα.
Κάθε δημοτικός σύμβουλος μπορεί να υποβάλει ένα θέμα. Αν κατατεθούν περισσότερα από δέκα, γίνεται δημόσια κλήρωση. Δυνατότητα εισαγωγής θεμάτων έχουν επίσης οι δημοτικές κοινότητες και τα υπόλοιπα όργανα συμμετοχής που προβλέπει το πλαίσιο.
Δεν απαιτείται απαρτία και δεν λαμβάνονται αποφάσεις, είναι όμως υποχρεωτική η παρουσία του δημάρχου ή του αρμόδιου οργάνου που καλείται να απαντήσει.
Νέες επιτροπές και υποχρεώσεις συμβούλων
Οι νέοι Κανονισμοί Λειτουργίας πρέπει να προβλέπουν δύο γνωμοδοτικές επιτροπές: μία για την κοινωνική συνοχή, τη συμπερίληψη, την ισότητα και την καταπολέμηση των διακρίσεων και μία για την υποστήριξη της λειτουργίας των σχολικών μονάδων. Μέχρι τότε συνεχίζουν να λειτουργούν οι υφιστάμενες επιτροπές με συναφές αντικείμενο.
Τέλος, η αδικαιολόγητη απουσία δημοτικού συμβούλου από τις τακτικές συνεδριάσεις για τρεις συνεχόμενους μήνες συνιστά σοβαρή παράβαση καθήκοντος. Ο πρόεδρος οφείλει να ενημερώσει εγγράφως τον Γενικό Επόπτη Νομιμότητας, καθώς η παράλειψη ενημέρωσης αποτελεί αντίστοιχη παράβαση και για τον ίδιο.
