† Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ
ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ – ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ
ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
ΧΑΡΙΝ, ΕΙΡΗΝΗΝ ΚΑΙ EΛΕΟΣ
ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΞΩΣ ΑΝΑΣΤΑΝΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ
* * *
Τιμιωτατοι αδελφοί Ιεράρχαι καί τέκνα εν Κυρίω αγαπητά,
Ευδοκία καί χάριτι τού πανδωρου Θεού διατρέξαντες τόν δόλιχον τής Αγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστής καί διελθόντες εν κατανυξει τήν Εβδομάδα τών Παθών τού Κυρίου, ιδου, ευφραινόμεθα τῇ πανηγυρει τής λαμπροφόρου Αναστάσεως Αυτού, δι᾿ ής ελυτρωθημεν εκ τής τού ᾍδου τυραννίδος.
Η ένδοξος εκ νεκρών Έγερσις τού Σωτήρος Χριστού είναι συνανάστασις συμπαντος τού γένους τών βροτών καί πρόγευσις τής τελειωσεως τών πάντων καί τής πληρωσεως τής Θείας Οικονομίας εν τῇ επουρανίω Βασιλεία. Μετέχομεν εις τό άφραστον μυστήριον τής Αναστάσεως εν τῇ Εκκλησία, αγιαζόμενοι εν τοίς ιεροίς αυτής μυστηρίοις καί βιούντες τό Πάσχα, «τό πυλας ημίν τού Παραδείσου ανοίξαν», όχι ως ανάμνησιν ενός γεγονότος τού παρελθόντος, αλλά ως πεμπτουσίαν τής εκκλησιαστικής ζωής, ως παρουσίαν τού Χριστού αεί εν τῷ μέσω ημών, εγγυτερον εις ημάς από όσον ημείς οι ίδιοι εις τόν εαυτόν μας. Τό Πάσχα, οι όρθόδοξοι πιστοί ανακαλυπτουν τόν αληθινόν των εαυτόν ως εν Χριστῷ είναι, εντάσσονται εις τήν κίνησιν τών πάντων πρός τά Έσχατα, «εν χαρᾷ ανεκλαλήτω καί δεδοξασμένη» (Α΄ Πέτρ. α΄, 8), ως «υιοί φωτός… καί υιοί ημέρας» (Α΄ Θεσσ. ε΄, 5).
Κεντρικόν χαρακτηριστικόν τής όρθοδόξου ζωής είναι ό αναστάσιμος παλμός της. Αστόχως απεκάλεσεν ό φιλόσοφος τήν όρθόδοξον πνευματικότητα «σκυθρωπήν» καί «φθινοπωρινήν». Ευστόχως επαινείται υπό τών Δυτικών τό ανεπτυγμένον αισθητήριον τών Ορθοδόξων διά τό νόημα καί τό βιωματικόν βάθος τής πασχαλίου εμπειρίας, χωρίς όμως η πίστις αυτή νά λησμονῇ, ότι η πορεία πρός τήν Ανάστασιν διέρχεται διά τού Σταυρού. Δέν γνωρίζει η όρθόδοξος πνευματικότης τόν ουτοπισμόν τής Αναστάσεως χωρίς Σταυρόν, ουτε τήν απαισιοδοξίαν τού Σταυρού χωρίς τήν Ανάστασιν. Διά τόν λόγον αυτόν, εις τό όρθόδοξον βίωμα τό κακόν δέν έχει τόν τελευταίον λόγον εν τῇ ιστορία, ενώ η πίστις εις τήν Ανάστασιν λειτουργεί ως κίνητρον διά τόν αγώνα εναντίον τής παρουσίας εν τῷ κόσμω καί τών συνεπειών του, δρᾷ ως ισχυρά μεταμορφωτική δυναμις. Εις τήν όρθόδοξον αυτοσυνειδησίαν δέν υπάρχει χώρος διά συνθηκολόγησιν απέναντι εις τό κακόν, δι᾿ αδιαφορίαν περί τής πορείας τών ανθρωπίνων πραγμάτων. Αντιθέτως, η συμβολή εις τήν μεταμόρφωσιν τής ιστορίας έχει θεολογικήν βάσιν καί υπαρξιακόν έρεισμα καί εκτυλίσσεται χωρίς τόν κίνδυνον ταυτίσεως τής Εκκλησίας μέ τόν κόσμον. Ο Ορθόδοξος πιστός έχει συνείδησιν τής αντιθέσεως μεταξυ τής εγκοσμίου πραγματικότητος καί τής εσχατολογικής τελειότητος καί δέν είναι δυνατόν νά παραμείνη αδρανής απέναντι εις τάς αρνητικότητας. Διά τόν λόγον αυτόν, η Ορθόδοξος Εκκλησία δέν είδε ποτέ τόν αγώνα διά μεταμόρφωσιν τού κόσμου ως ασήμαντον υπόθεσιν. Η πασχάλιος πίστις έσωζε τήν Εκκλησίαν τόσον από τήν εσωστρέφειαν καί τήν κλειστότητα, όσον καί από τήν εκκοσμίκευσιν.
Εις τό Πάσχα τών όρθοδόξων συμπυκνούται όλόκληρον τό μυστήριον καί ό υπαρξιακός πλούτος τής ευσεβείας μας. Τό «εξεθαμβήθησαν» τών Μυροφόρων, όταν, «εισελθούσαι εις τό μνημείον είδον νεανίσκον… περιβεβλημένον στολήν λευκήν» (Μάρκ. ιστ΄, 5), χαρακτηρίζει τό μέγεθος καί τήν ουσίαν τής εμπειρίας τής πίστεως ως βιωσεως υπαρξιακού συγκλονισμού. Τό «εκθαμβείσθαι» δηλωνει ότι ό άνθρωπος ευρίσκεται ενωπιον ενός μυστηρίου, τό όποίον βαθαίνει, όσον τό προσεγγίζει, κατά τό λεχθέν, ότι η πίστις μας «δέν είναι πορεία από τό μυστήριο στή γνωση, αλλά από τή γνωση στό μυστήριο».
Ενῷ η άρνησις τού μυστηρίου συρρικνωνει υπαρκτικώς τόν άνθρωπον, ό σεβασμός ανοίγει εις αυτόν τήν πυλην τού ουρανού. Η πίστις εις τήν Ανάστασιν είναι η βαθυτάτη καί ακραιφνεστάτη έκφρασις τής ελευθερίας μας ή μάλλον η γέννησις αυτής ως εκουσίας αποδοχής τής υψίστης θείας δωρεάς τής κατά χάριν θεωσεως. Η Ορθόδοξος Εκκλησία, ως «βιωμένη Ανάστασις», είναι ό χώρος τής «αληθεστάτης ελευθερίας», η όποία εις τήν χριστιανικήν ζωήν είναι θεμέλιον, όδός καί προορισμός. Η Ανάστασις τού Χριστού είναι ευαγγέλιον ελευθερίας, δωρεά ελευθερίας καί εχέγγυον τής «κοινής ελευθερίας» εις τήν «αιωνιον βιοτήν» τής Βασιλείας τού Πατρός καί τού Υιού καί τού Αγίου Πνευματος.
Μέ αυτά τά αισθήματα, τιμιωτατοι αδελφοί καί πεφιλημένα τέκνα, έμπλεοι τής πεπληρωμένης χαράς τής μετοχής εις τήν «κοινήν τών όλων πανήγυριν», λαβόντες φώς εκ τού ανεσπέρου φωτός καί δοξάζοντες Χριστόν τόν αναστάντα εκ νεκρών καί ανατείλαντα πάσι τήν ζωήν, μεμνημένοι δέ κατά τήν πανέορτον ταυτην «κλητήν καί αγίαν ημέραν», πάντων τών εν περιστάσεσιν αδελφών, δεόμεθα τού «πατήσαντος θανάτω τόν θάνατον» Κυρίου καί Θεού τής ειρήνης, όπως ειρηνευη τόν κόσμον, καταυγάζη τά διαβήματα ημών πρός πάν έργον αγαθόν καί Αυτῷ ευάρεστον, αναφωνούντες τόν πανευφρόσυνον υμνον «Χριστός Ανέστη»!
Φανάριον, Άγιον Πάσχα ,βκδ´
† Ο Κωνσταντινουπόλεως
διάπυρος πρός Χριστόν Αναστάντα
ευχέτης πάντων υμών.
