Με το ρολόι της παραγραφής να μετρά πλέον αντίστροφα, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αλλάζει πλήρως τη στρατηγική των ελέγχων για το 2026 και βάζει μπροστά έναν αγώνα δρόμου για υποθέσεις που κινδυνεύουν να κλείσουν οριστικά χωρίς καταλογισμό φόρων και προστίμων.
Η απόφαση Α.1037/2026 του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, επανακαθορίζει τις προτεραιότητες των ελεγκτικών μηχανισμών, δίνοντας σαφή εντολή: πρώτα ελέγχονται οι υποθέσεις που παραγράφονται στο τέλος του έτους και παρουσιάζουν άμεσο δημοσιονομικό ενδιαφέρον.
Στο επίκεντρο βρίσκονται μεταβιβάσεις ακινήτων, κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές, ειδικά εκεί όπου υπάρχουν αμφισβητήσεις αξιών ή εκκρεμότητες με τις φορολογικές αρχές.
«Καυτό» μέτωπο τα ακίνητα εκτός αντικειμενικών
Το πιο κρίσιμο σημείο αφορά πράξεις φορολογίας μεταβίβασης κεφαλαίου για τις οποίες η δυνατότητα έκδοσης πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ακίνητα εκτός αντικειμενικού συστήματος, όπου η αξία δεν είναι προκαθορισμένη και προκύπτουν συχνά διαφωνίες μεταξύ φορολογούμενου και φορολογικής διοίκησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όταν δεν έχει γίνει αποδεκτή η προεκτίμηση της ΔΟΥ ή του ΚΕΦΟΚ, οι φάκελοι θεωρούνται υψηλού κινδύνου απώλειας εσόδων για το Δημόσιο.
Η εφορία επιδιώκει να κλείσει εκκρεμότητες πριν «σβήσουν» οριστικά, αποφεύγοντας την παραγραφή πιθανών φορολογικών απαιτήσεων.
Νέο μοντέλο ελέγχων: Οι αλγόριθμοι αποφασίζουν
Το πλάνο ελέγχων για το 2026 γίνεται πλέον αυστηρά στοχευμένο και λιγότερο «χειροκίνητο». Οι υποθέσεις επιλέγονται μέσω αυτοματοποιημένου συστήματος ανάλυσης κινδύνου, το οποίο αξιοποιεί δεδομένα από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές.
Κάθε φάκελος λαμβάνει βαθμολογία και κατατάσσεται σε σειρά προτεραιότητας ανά υπηρεσία και κατηγορία φορολογουμένων. Πρώτοι ελέγχονται όσοι συγκεντρώνουν υψηλότερο δείκτη κινδύνου και πιθανής εισπραξιμότητας.
Οι δυνατότητες παρέμβασης των προϊσταμένων περιορίζονται σημαντικά: μπορούν να αλλάξουν μόλις το 3% των υποθέσεων, και μόνο με υποχρεωτική αιτιολόγηση.
Η «γρήγορη λωρίδα» ελέγχων
Ανεξαρτήτως μοριοδότησης, ορισμένες υποθέσεις περνούν απευθείας στην ταχεία διαδικασία ελέγχου. Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- υποθέσεις επιστροφών φόρων,
- δειγματοληπτικοί έλεγχοι επιστροφών ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος,
- φάκελοι με ήδη εκδοθέντα σημειώματα διαπιστώσεων,
- διασταυρωτικοί έλεγχοι ενδοκοινοτικών συναλλαγών (VIES),
- υποθέσεις από εισαγγελικές παραγγελίες ή οικονομική αστυνομία,
- έλεγχοι συμμόρφωσης τραπεζών σε διεθνείς κανόνες ανταλλαγής πληροφοριών (CRS και FATCA),
- αιτήματα διοικητικής συνδρομής από ξένες αρχές,
- έλεγχοι για αμφισβήτηση ελάχιστου εισοδήματος,
- υποθέσεις μεταβίβασης κεφαλαίου από το ηλεκτρονικό βιβλίο δηλώσεων.
Ουσιαστικά, πρόκειται για έναν μηχανισμό που επιχειρεί να «κλείσει τρύπες» σε πραγματικό χρόνο, πριν χαθούν οριστικά φορολογικά έσοδα.
Στο μικροσκόπιο και παλαιότερα έτη
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις χρήσεις 2015, 2016 και 2017, για τις οποίες προβλέπεται έκδοση πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και επιβολή προστίμων βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων.
Παράλληλα, οι έλεγχοι της τελευταίας τριετίας μπορούν να επεκταθούν έως και δύο χρόνια πίσω, εφόσον προκύψουν νέα στοιχεία που δικαιολογούν διεύρυνση της έρευνας.
Το νέο δόγμα της ΑΑΔΕ
Η φιλοσοφία των ελέγχων αλλάζει αισθητά. Τουλάχιστον το 80% των υποθέσεων θα αφορά την τελευταία πενταετία, ενώ το 75% θα εστιάζει κυρίως στις τρεις πιο πρόσφατες χρήσεις.
Στόχος είναι διπλός: ταχύτερη είσπραξη εσόδων και αποφυγή παραγραφών που στο παρελθόν κόστισαν εκατομμύρια στο Δημόσιο.
Το μήνυμα της φορολογικής διοίκησης είναι σαφές: οι παλιές εκκρεμότητες δεν ξεχνιούνται — απλώς περιμένουν τη σειρά τους στο ψηφιακό μικροσκόπιο.
