Περισσότερα από 100 τρισεκατομμύρια δολάρια αναμένεται να μεταβιβαστούν παγκοσμίως από γονείς σε παιδιά έως το 2045, σε μια διαδικασία που ήδη χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη μεταφορά ιδιωτικού πλούτου στην καταγεγραμμένη ιστορία. Όμως η μεγάλη αλλαγή δεν αφορά μόνο το μέγεθος των ποσών — αφορά τον χρόνο.
Η εικόνα της ανάγνωσης μιας διαθήκης σε δικηγορικό γραφείο, με συγγενείς να περιμένουν την κατανομή της περιουσίας μετά τον θάνατο, ανήκει πλέον περισσότερο στον κινηματογράφο παρά στην πραγματικότητα. Σήμερα, ολοένα και περισσότεροι γονείς επιλέγουν να μεταβιβάζουν περιουσία εν ζωή, μετατρέποντας την κληρονομιά σε άμεση οικονομική στήριξη.
Η «Μεγάλη Μεταβίβαση» έχει ήδη ξεκινήσει
Το φαινόμενο έχει αποκτήσει διεθνώς όνομα: Great Wealth Transfer — η Μεγάλη Μεταβίβαση Πλούτου.
Η γενιά των Baby Boomers, που συγκέντρωσε σημαντικό μέρος του παγκόσμιου ιδιωτικού κεφαλαίου τις τελευταίες δεκαετίες, περνά σταδιακά τον πλούτο της στους απογόνους της. Εκτιμάται ότι δεκάδες τρισεκατομμύρια θα καταλήξουν απευθείας σε κληρονόμους, ενώ σημαντικό ποσοστό θα διοχετευθεί και σε φιλανθρωπικές δράσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι τα χρήματα δεν μεταφέρονται πλέον στο τέλος της ζωής των γονέων αλλά πολύ νωρίτερα — σε ηλικίες όπου μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τη ζωή των παιδιών.
Η «Τράπεζα της Μαμάς και του Μπαμπά»
Στη Βρετανία, το φαινόμενο έχει γίνει τόσο συνηθισμένο ώστε απέκτησε λαϊκή ονομασία: «Bank of Mum and Dad».
Σύμφωνα με στοιχεία της HM Revenue & Customs, μέσα σε μία δεκαετία καταγράφηκε αύξηση σχεδόν 48% στις περιπτώσεις οικογενειών που μεταβίβασαν περιουσία πριν από τον θάνατο των γονέων. Οι μεταβιβάσεις αποτυπώνονται πλέον καθαρά σε φορολογικές δηλώσεις και πράξεις δωρεών.
Οι γονείς:
- χρηματοδοτούν προκαταβολές για αγορά πρώτης κατοικίας,
- μεταβιβάζουν μετοχές,
- ενισχύουν επιχειρηματικά εγχειρήματα των παιδιών τους.
Υπολογίζεται ότι μόνο σε ένα έτος περίπου 170.000 νέοι αγοραστές κατοικίας έλαβαν οικονομική βοήθεια από την οικογένεια για να αποκτήσουν σπίτι — σε μια αγορά όπου οι τιμές ακινήτων αποτελούν πλέον βασικό εμπόδιο εισόδου.
Τα ποσά που αλλάζουν ζωές
Η μέση οικονομική ενίσχυση στο Ηνωμένο Βασίλειο υπολογίζεται περίπου στις 12.000 λίρες ετησίως ανά παιδί, κυρίως για στέγαση. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτή η βοήθεια καθορίζει αν ένας τριαντάρης θα γίνει ιδιοκτήτης ή θα παραμείνει ενοικιαστής.
Στις ΗΠΑ, περίπου 76% των εύπορων γονέων δηλώνουν ότι θα προτιμούσαν να μεταβιβάσουν την περιουσία τους όσο ζουν, αν και μόνο ένα μικρό ποσοστό — γύρω στο 8% — έχει προχωρήσει ήδη σε πλήρη εφαρμογή αυτής της επιλογής. Η πρόθεση όμως δείχνει την κατεύθυνση της εποχής.
Γιατί αλλάζει το μοντέλο της κληρονομιάς
Η μεταστροφή εξηγείται από τρεις βασικούς λόγους.
Πρώτον: η οικονομική πραγματικότητα.
Οι νεότερες γενιές αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος στέγασης και εκπαίδευσης σε σχέση με τους γονείς τους. Η οικονομική βοήθεια στα 30 ή στα 35 μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την επαγγελματική και οικογενειακή πορεία ενός ανθρώπου — πολύ περισσότερο από μια κληρονομιά στα 60.
Δεύτερον: η φορολογική στρατηγική.
Σε αρκετές χώρες οι δωρεές εν ζωή φορολογούνται ευνοϊκότερα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο ισχύει ο λεγόμενος «κανόνας των επτά ετών»: δωρεές που πραγματοποιούνται επτά χρόνια πριν τον θάνατο απαλλάσσονται από τον φόρο κληρονομιάς, δημιουργώντας ισχυρό κίνητρο έγκαιρης μεταβίβασης.
Τρίτον: ο ανθρώπινος παράγοντας.
Πολλοί γονείς επιθυμούν να δουν οι ίδιοι πώς τα χρήματά τους βελτιώνουν τη ζωή των παιδιών τους, αντί να αποτελέσουν απλώς μια μεταθανάτια οικονομική ασφάλεια.
Όταν η κληρονομιά έρχεται… πολύ αργά
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής έχει αλλάξει και τη χρονική στιγμή της κληρονομιάς. Στις ΗΠΑ, η μέση ηλικία λήψης κληρονομιάς έχει μετακινηθεί προς τα 50 ή ακόμη και τα 60 έτη.
Σε αυτή την ηλικία, τα χρήματα κατευθύνονται κυρίως σε αποταμιεύσεις ή ασφαλείς επενδύσεις και λιγότερο σε επιχειρηματικές πρωτοβουλίες ή αγορά ακινήτων. Αντίθετα, η μεταβίβαση σε νεότερες ηλικίες τροφοδοτεί άμεσα την οικονομική δραστηριότητα.
Πώς θα αλλάξει η παγκόσμια οικονομία
Η Μεγάλη Μεταβίβαση δεν αναμένεται να επηρεάσει μόνο οικογένειες αλλά και ολόκληρη τη δομή της οικονομίας.
Χρηματοοικονομικοί σύμβουλοι εκτιμούν ότι μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες:
- οι γυναίκες θα ελέγχουν ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό του ιδιωτικού πλούτου,
- οι Millennials και η Gen Z θα διαμορφώσουν νέες επενδυτικές προτεραιότητες,
- περισσότερα κεφάλαια θα κατευθυνθούν σε νεοφυείς επιχειρήσεις και καινοτόμες δραστηριότητες.
Με απλά λόγια, τα χρήματα δεν θα παραμένουν αδρανή ως «ασφάλεια γηρατειών», αλλά θα κινούνται νωρίτερα μέσα στην πραγματική οικονομία.
Η μεγαλύτερη μεταφορά πλούτου στην ιστορία δεν αφορά μόνο αριθμούς. Αφορά μια βαθιά αλλαγή νοοτροπίας: την επιλογή να στηριχθεί η επόμενη γενιά όταν τη χρειάζεται περισσότερο — όχι όταν είναι πλέον αργά.
