Σε μια κίνηση με σαφείς πολιτικούς συμβολισμούς και μηνύματα προς την ηγεσία της κυβέρνησης προχώρησαν πέντε βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίοι μέσω ανοιχτής επιστολής τους στην εφημερίδα «Τα Νέα» ασκούν δριμεία κριτική στη δομή και τη λειτουργία του επιτελικού κράτους. Οι Αθανάσιος Ζεμπίλης, Ανδρέας Κατσανιώτης, Ξενοφών Μπαραλιάκος, Γιάννης Οικονόμου και Ιωάννης Παππάς θέτουν επιτακτικά το ζήτημα της αναθεώρησης του τρέχοντος μοντέλου διακυβέρνησης, ζητώντας την ουσιαστική ενίσχυση του ρόλου των εκλεγμένων αντιπροσώπων και τη λήψη αποφάσεων πιο κοντά στις ανάγκες της κοινωνίας.
Οι πέντε «γαλάζιοι» βουλευτές υπογραμμίζουν ότι, μετά από επτά σχεδόν χρόνια εφαρμογής αυτού του προτύπου διαχείρισης της εξουσίας, είναι πλέον απαραίτητο να γίνει ένας ειλικρινής αναστοχασμός. Σύμφωνα με το σκεπτικό τους, ενώ το επιτελικό μοντέλο αποδείχθηκε λειτουργικό υπό την πίεση μεγάλων κρίσεων, φαίνεται να παρουσιάζει σημαντικές αρρυθμίες και ελλείμματα αποτελεσματικότητας σε περιόδους κανονικότητας. Χαρακτηριστικά αναφέρουν στην επιστολή τους πως «σήμερα μπορούμε να επαναξιολογήσουμε από κοινού το επιτελικό κράτος, το οποίο μέχρι σήμερα αξιολογείται από τον εαυτό του, στη βάση ποσοτικών και όχι ποιοτικών δεικτών».
Ένα από τα κεντρικά σημεία της κριτικής τους αφορά την υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε στενούς πυρήνες γύρω από την κυβερνητική κορυφή. Οι υπογράφοντες υποστηρίζουν ότι αυτή η πρακτική περιόρισε την αυτοτέλεια των υπουργείων και κυρίως υποβάθμισε τον θεσμικό ρόλο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Σημειώνουν μάλιστα με έμφαση ότι «η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από ένα κράτος που λίγοι αποφασίζουν για όλους, χωρίς να δίνουν άμεσα λόγο στο λαό. Έχει ανάγκη από ένα κράτος που συντονίζεται χωρίς να ασφυκτιά και κυβερνά χωρίς να αποκόπτεται από τη κοινωνία των πολιτών».
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά τους στον τρόπο με τον οποίο διαχέονται οι ευθύνες όταν προκύπτουν σοβαρές παθογένειες ή φαινόμενα διαφθοράς. Οι βουλευτές καταγγέλλουν μια αντιφατική στάση, όπου το επιτελικό κέντρο καρπώνεται τις επιτυχίες, αλλά μετακυλίει το πολιτικό κόστος και το «ανάθεμα» στους βουλευτές όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά. «Είναι άδικο να μετακυλίεται το ανάθεμα σε εκείνους που επιλέγουν οι πολίτες να τους εκπροσωπούν για να ασκούν μετά υπέρμετρη εξουσία οι μη εκλεγμένοι», επισημαίνουν, προσθέτοντας με νόημα ότι «οι βουλευτές δεν υπάρχουν για να υπηρετούν το όποιο επιτελείο».
Η παρέμβαση αυτή έρχεται σε μια χρονική συγκυρία που σημαδεύεται από δικαστικές εξελίξεις, παραιτήσεις κυβερνητικών στελεχών και ζητήματα που αφορούν τον ΟΠΕΚΕΠΕ, γεγονότα που οι πέντε βουλευτές χρησιμοποιούν ως υπενθύμιση για την ανάγκη διορθωτικών κινήσεων. Στόχος τους, όπως εξηγούν, είναι η διασφάλιση της θεσμικής ισορροπίας που αρμόζει σε μια ώριμη κοινοβουλευτική δημοκρατία, προειδοποιώντας ότι ο βουλευτής δεν μπορεί να υποβιβάζεται σε έναν απλό «μεταφορέα ήδη ειλημμένων αποφάσεων» που καλείται απλώς να πειθαρχεί εκ των προτέρων και να ενημερώνεται εκ των υστέρων.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε την άμεση αντίδραση του ΠΑΣΟΚ, το οποίο έσπευσε να σχολιάσει τις εσωκομματικές τριβές στη Νέα Δημοκρατία. Από την πλευρά της Χαριλάου Τρικούπη τονίστηκε ότι η κριτική των πέντε βουλευτών αποτελεί μια έμμεση αλλά σαφή παραδοχή της αποτυχίας του κυβερνητικού μοντέλου, με το σχόλιο «οι ίδιοι το ομολογούν» να συνοψίζει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης για την κατάσταση που επικρατεί στο κυβερνών κόμμα.
