Αγαπητοί μου,
Ένα από τά πιό αγαπητά έθιμα τού χρόνου είναι η κοπή τής Βασιλόπιτας, τής Αγιοβασιλόπιτας, όπως πρέπει νά τήν αποκαλούμε, η όποία συνδέεται άμεσα μέ τή μεγάλη μορφή τής Εκκλησίας μας, τόν Μέγα Βασίλειο Αρχιεπίσκοπο Καισαρείας (γεννήθηκε τό 330 καί εκοιμήθη τό 379 μ.Χ.).
Όταν ήταν Αυτοκράτορας ό Ιουλιανός ό Παραβάτης (360-363 μ.Χ.), που προσπάθησε νά ξαναζωντανέψει τή νεκρή λατρεία τών ειδωλων, ζήτησε από τους κατοίκους τής Καισάρειας ένα μεγάλο ποσό γιά νά μήν καταστρέψει τήν πόλη. Αμέσως, ό Μέγας Βασίλειος, ό σοφός Επίσκοπος, που αγωνιούσε γιά τό ποίμνιό του ξεκίνησε νά συγκεντρωνει χρυσά νομίσματα καί κοσμήματα που τού προσέφεραν οι κάτοικοι μέχρι νά συμπληρωθεί τό ποσό που ζητούσε ό Ιουλιανός.
Συντομα, ό Ιουλιανός έπεσε νεκρός από τό χέρι τού Αγίου Μερκουρίου. Η Καισάρεια σωθηκε χάρη στίς θερμές προσευχές τού Επισκόπου της. Γιά νά επιστρέψει στους κατοίκους ό,τι είχε προσφέρει ό καθένας, ό Μέγας Βασίλειος ζήτησε νά φτιάξουν πολλές μικρές πίτες καί σέ κάθε μία νά βάλουν μέσα ένα νόμισμα ή ένα κόσμημα. Πράγματι, έτσι έγινε! Προσευχήθηκε, καί όταν τά μοίρασε κάθε κάτοικος τής πόλης ευρισκε στήν πίτα του αυτό που είχε δωσει γιά τή σωτηρία τής πόλης.
Σέ ανάμνηση αυτού τού θαυμαστού γεγονότος, γιά νά θυμόμαστε πάντοτε ότι ό Χριστός είναι αυτός που μάς σωζει από τίς δυσκολίες καί μάς προσφέρει τή σωτηρία, κάθε Πρωτοχρονιά, που είναι η ημέρα που η Εκκλησία τιμά τήν ιερή μνήμη τού Μεγάλου Βασιλείου, ζυμωνουμε πίτες καί βάζουμε μέσα ένα νόμισμα. Όταν κόβουμε τήν Αγιοβασιλόπιτα σέ μία οικογένεια, σέ μία Μητρόπολη, σέ μία Ενορία ή όπουδήποτε αλλού, τό πράττουμε όλοι μαζί.
Ξεκινάμε μέ τά κομμάτια που ανήκουν στόν Χριστό, στήν Παναγία καί στόν Μέγα Βασίλειο κι έτσι θυμόμαστε πάντοτε ότι η ζωή μας είναι ζυμωμένη μέ τήν Εκκλησία καί τήν πίστη μας. Συνεχίζουμε μέ τά δικά μας κομμάτια, δηλωνοντας τήν ενότητα που έχουμε μεταξυ μας μέ τόν Χριστό καί τους Αγίους.
Καί άλλοι λαοί, ήδη από τήν αρχαία εποχή, έχουν ανάλογα έθιμα που τό καθένα έχει διαφορετική προέλευση. Είναι σημαντικό, χωρίς νά αμφισβητούμε αυτές τίς παραδόσεις, νά μήν συγχέουμε τό ιστορικό γεγονός τής αφετηρίας τής Αγιοβασιλόπιτας μέ μυθους καί θρυλους. Εξάλλου, καί στήν εκκλησιαστική παράδοση υπάρχουν καί άλλου είδους πίτες, όπως οι άρτοι που χρησιμοποιούνται στήν Ακολουθία τής Αρτοκλασίας, οι όποίοι δέν πρέπει νά μπερδευονται μέ τό έθιμο που αναφέραμε καί τήν σαφή ιστορική του προέλευση.
Εν Κῷ, εν τῇ Ιερᾷ Μητροπόλει, τῇ 1η Ιανουαρίου 2023
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
† Ο ΚΩΟΥ ΚΑΙ ΝΙΣΥΡΟΥ ΝΑΘΑΝΑΗΛ
