Με λαμπρότητα τελέστηκε η Δοξολογία στη μνήμη των θυμάτων για την 78η Επέτειο Ενσωμάτωσης των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα, στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου στην Κω.
7 Μαρτίου 1948: Η ιστορική ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα
Τα Δωδεκάνησα –που στην πραγματικότητα είναι δεκατέσσερα μεγάλα νησιά μαζί με δεκάδες μικρότερα– ήταν από την αρχαιότητα στενά δεμένα με την πορεία του Ελληνισμού. Παρ’ όλα αυτά, η επίσημη ενσωμάτωσή τους στο ελληνικό κράτος πραγματοποιήθηκε μόλις το 1948, έπειτα από μια μακρά και συχνά δραματική ιστορική διαδρομή.
Από τους Ιππότες στους Οθωμανούς
Λόγω της στρατηγικής τους θέσης στο Αιγαίο, τα Δωδεκάνησα αποτέλεσαν διαχρονικά στόχο κατακτητών και ισχυρών ναυτικών δυνάμεων. Στο πέρασμα των αιώνων δέχθηκαν επιδρομές από Πέρσες, Σαρακηνούς, Βενετούς, Γενουάτες, Σταυροφόρους και Τούρκους.
Το 1309 τα νησιά πέρασαν στην κυριαρχία των Ιωαννιτών Ιπποτών, οι οποίοι δημιούργησαν ένα ισχυρό οχυρωμένο σύστημα άμυνας και διατήρησαν την εξουσία τους μέχρι το 1522. Τότε ο σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κατέλαβε τη Ρόδο και τα Δωδεκάνησα πέρασαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπου παρέμειναν για σχεδόν τέσσερις αιώνες.
Η επανάσταση του 1821 και η απογοήτευση
Με το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, τα Δωδεκάνησα εξεγέρθηκαν εναντίον των Οθωμανών, όμως η εξέλιξη των διεθνών συμφωνιών δεν ευνόησε τα νησιά. Το 1830, όταν δημιουργήθηκε το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, τα Δωδεκάνησα επέστρεψαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ενώ η Ελλάδα έλαβε την Εύβοια ως αντάλλαγμα.
Η ιταλική κατοχή και οι ελπίδες για ένωση
Το 1912, κατά τον Ιταλοτουρκικό Πόλεμο, τα Δωδεκάνησα καταλήφθηκαν από την Ιταλία, γεγονός που αναπτέρωσε τις ελπίδες των κατοίκων για ένωση με την Ελλάδα.
Η Συνθήκη των Σεβρών το 1920 προέβλεπε την παραχώρηση των νησιών στην Ελλάδα –με εξαίρεση τη Ρόδο που θα παρέμενε προσωρινά υπό ιταλική διοίκηση– όμως η Μικρασιατική Καταστροφή άλλαξε τα δεδομένα. Με την άνοδο του Μπενίτο Μουσολίνι, η Ιταλία ενίσχυσε τον έλεγχο στα νησιά και επιχείρησε μια πολιτική εξιταλισμού.
Από τους Ιταλούς στους Γερμανούς και τους Βρετανούς
Η κατάσταση άλλαξε δραματικά το 1943, όταν η Ιταλία συνθηκολόγησε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε τα Δωδεκάνησα πέρασαν στα χέρια της ναζιστικής Γερμανίας.
Μετά την κατάρρευση της Γερμανίας το 1945, τη διοίκηση των νησιών ανέλαβε η Μεγάλη Βρετανία, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την τελική επίλυση του ζητήματος.
Η απόφαση στο Παρίσι
Το ζήτημα της τύχης των Δωδεκανήσων συζητήθηκε στη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ελληνική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη έθεσε στο τραπέζι μια σειρά εθνικών διεκδικήσεων, μεταξύ των οποίων και τα Δωδεκάνησα.
Σημαντική καμπή σημειώθηκε το 1946, όταν η Σοβιετική Ένωση, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Βιατσεσλάβ Μολότοφ, αποδέχθηκε την παραχώρηση των νησιών στην Ελλάδα, με βασικό όρο την αποστρατιωτικοποίησή τους.
Η συνθήκη του 1947
Η οριστική λύση δόθηκε με τη Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, που υπογράφηκε στο Παρίσι στις 10 Φεβρουαρίου 1947. Με τη συμφωνία αυτή τα Δωδεκάνησα παραχωρήθηκαν επίσημα στην Ελλάδα, ενώ η Ιταλία υποχρεώθηκε να καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις ύψους 105 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η πρόβλεψη για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών –που εισήχθη με επιμονή της σοβιετικής πλευράς– αποτέλεσε αργότερα αντικείμενο διπλωματικών αντιπαραθέσεων, ιδιαίτερα μετά το 1974, όταν η Τουρκία άρχισε να προβάλλει σχετικούς ισχυρισμούς.
Η τελική ένωση
Η τελετή παράδοσης των Δωδεκανήσων από τις βρετανικές αρχές στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στις 31 Μαρτίου 1947 στη Ρόδο μέσα σε πανηγυρικό κλίμα.
Πρώτος διοικητής των νησιών ανέλαβε ο αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης, ενώ πολιτικός σύμβουλος ήταν ο Μιχαήλ Στασινόπουλος, ο οποίος αργότερα θα γινόταν Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Η επίσημη τελετή ενσωμάτωσης των Δωδεκανήσων στο ελληνικό κράτος πραγματοποιήθηκε στις 7 Μαρτίου 1948, επισφραγίζοντας ένα ιστορικό αίτημα δεκαετιών.
Το 1955 τα Δωδεκάνησα συγκροτήθηκαν σε ενιαίο νομό με πρωτεύουσα τη Ρόδο, ολοκληρώνοντας θεσμικά την ένταξή τους στον εθνικό κορμό.
