Έντονο προβληματισμό έχει προκαλέσει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση η εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μετά την έκδοση της Εγκυκλίου 10 του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία αφορά την καταστατική θέση των αιρετών και ειδικότερα το καθεστώς δημάρχων και αντιδημάρχων που προέρχονται από τον δημόσιο τομέα.
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται η ερμηνεία της εγκυκλίου σύμφωνα με την οποία δημόσιοι υπάλληλοι, γιατροί του ΕΣΥ, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, ένστολοι, μέλη ΔΕΠ και οι λοιπές κατηγορίες που υπάγονται στο άρθρο 294 του νέου Κώδικα δεν μπορούν να ορίζονται άμισθοι αντιδήμαρχοι.
Τι αλλάζει με τη νέα εγκύκλιο
Η εγκύκλιος προβλέπει ότι για δημάρχους και αντιδημάρχους που ανήκουν στις συγκεκριμένες κατηγορίες δημοσίων λειτουργών αναστέλλεται αυτοδίκαια η άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων για όσο διαρκεί η θητεία τους.
Παράλληλα, αντικαθίσταται η ειδική άδεια που ίσχυε μέχρι σήμερα από διαπιστωτική πράξη αναστολής, η οποία πρέπει να εκδοθεί άμεσα σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις.
Ωστόσο, το σημείο που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις είναι η ρητή αναφορά της εγκυκλίου ότι άμισθοι αντιδήμαρχοι δεν δύνανται να είναι τα πρόσωπα που υπάγονται στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 294.
Δήμοι εξετάζουν τις επόμενες κινήσεις
Η συγκεκριμένη ερμηνεία έχει προκαλέσει αναστάτωση σε πολλούς δήμους της χώρας, καθώς σήμερα υπηρετούν αρκετοί άμισθοι αντιδήμαρχοι που είναι ταυτόχρονα δημόσιοι υπάλληλοι.
Εφόσον εφαρμοστεί η εγκύκλιος όπως διατυπώνεται, οι δημοτικές αρχές θα χρειαστεί να επανεξετάσουν τη σύνθεση των αντιδημαρχιών τους, ενώ αρκετοί αιρετοί ενδέχεται να αποχωρήσουν από τις θέσεις που κατέχουν.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Βόλου, όπου πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη για τις συνέπειες των νέων ρυθμίσεων σε τρεις άμισθους αντιδημάρχους που είναι δημόσιοι υπάλληλοι, ενώ η νομική υπηρεσία του δήμου ανέλαβε να εξετάσει εάν η ερμηνεία της εγκυκλίου στηρίζεται πράγματι στις διατάξεις του νέου Κώδικα.
Το νομικό ερώτημα
Το βασικό σημείο της αντιπαράθεσης αφορά το κατά πόσο η απαγόρευση αυτή προβλέπεται από τον ίδιο τον νόμο ή αποτελεί ερμηνεία του Υπουργείου Εσωτερικών.
Σύμφωνα με τη σχετική νομική ανάλυση:
- Το άρθρο 294 καθορίζει ποιες κατηγορίες αιρετών τίθενται σε αυτοδίκαιη αναστολή από τα δημόσια καθήκοντά τους.
- Το άρθρο 295 ρυθμίζει το καθεστώς της αντιμισθίας.
- Το άρθρο 110 προβλέπει τη δυνατότητα ορισμού άμισθων αντιδημάρχων.
Όπως επισημαίνεται, στο κείμενο του νέου Κώδικα δεν υπάρχει ρητή διάταξη που να απαγορεύει τον ορισμό δημοσίων υπαλλήλων ως άμισθων αντιδημάρχων.
Αντίθετα, η συγκεκριμένη διατύπωση περιλαμβάνεται στην Εγκύκλιο 10 ως ερμηνευτική οδηγία εφαρμογής του νόμου.
Μπορεί μια εγκύκλιος να επιβάλει νέους περιορισμούς;
Η διαφωνία που έχει ανακύψει αφορά ακριβώς αυτό το ζήτημα.
Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της νομιμότητας και τη νομολογία των ανώτατων δικαστηρίων, οι ερμηνευτικές εγκύκλιοι δεν έχουν ισχύ νόμου και δεν μπορούν να δημιουργούν νέες υποχρεώσεις ή περιορισμούς που δεν προβλέπονται από τη νομοθεσία.
Στο πλαίσιο αυτό γίνεται επίκληση αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με τις οποίες οι εγκύκλιοι δεσμεύουν τα διοικητικά όργανα ως προς την εφαρμογή της νομοθεσίας, χωρίς όμως να μπορούν να τροποποιούν ή να συμπληρώνουν το περιεχόμενο του νόμου.
Αναμένονται προσφυγές
Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει έντονα την αυτοδιοίκηση το επόμενο διάστημα.
Ήδη αρκετοί δήμοι εξετάζουν τις νομικές τους επιλογές, ενώ δεν αποκλείεται να κατατεθούν προσφυγές προκειμένου να κριθεί δικαστικά εάν η επίμαχη ερμηνεία του Υπουργείου Εσωτερικών αποτελεί ορθή εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή αν εισάγει περιορισμό που δεν προβλέπεται ρητά από τον νόμο.
Μέχρι να υπάρξει οριστική απάντηση, η εγκύκλιος έχει δημιουργήσει ένα νέο πεδίο αβεβαιότητας για τη λειτουργία πολλών δημοτικών αρχών σε ολόκληρη τη χώρα.
