Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός γυναικείος καρκίνος σε παγκόσμιοεπίπεδο. Ο Dr Γιάννης Δουκουμόπουλος, Χειρουργος με ιδιαιτερο γνωστικο αντικειμενο και ενασχοληση με τις παθησεις του μαστου , μιλάει στην Εκφραση 97 μεταξύ άλλων για τον προληπτικό έλεγχο των μαστών και τις απαραίτητες εξετάσεις που πρέπει κάθε γυναίκα να κάνει, τους παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, σε ποια ηλικία πρέπει να ξεκινήσουν τις μαστογραφίες, αν παίζει ρόλο η κληρονομικότητα και πότε μία γυναίκα συγκαταλέγεται στις ομάδες υψηλού κινδύνου.
Κύριε Δουκουμόπουλε είναι ο καρκίνος του μαστού μια νόσος των μεγάλων ηλικιών ή προσβάλει το ίδιο όλες τις ηλικίες;
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος του γυναικείου πληθυσμού στις αναπτυγμένες χώρες του δυτικού κόσμου. Αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου στις γυναίκες μεταξύ 45 και 60 ετών. Η συχνότητα του καρκίνου του μαστού συνεχώς αυξάνεται μέχρι την ηλικία των 75 ετών. Γενικά μπορούμε να πούμε πως το «ρίσκο» να νοσήσει μια γυναίκα στη διάρκεια της ζωής της είναι 1 στις 9.
Ποιοι είναι οι παράγοντες κίνδυνου:
Οι βασικοί παράγοντες κίνδυνου για την εμφάνιση καρκίνου του μαστού είναι το φύλο ( το να εισαι γυναικα είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού ), η ηλικία (ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία- οι περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται μετά τα 50 έτη, ενώ δεν είναι σπάνιος σε ηλικίες κάτω των 35 ετών), το θετικό οικογενειακό ιστορικό (κυρίως μητέρα ή αδερφή με καρκίνο μαστού), η έμμηνος ρύση (οτιδήποτε επηρεάζει μακροχρόνια έκθεση του μαστού στα οιστρογόνα, επηρεάζει και τον κίνδυνο καρκίνου – πρώιμη εμμηναρχη κάτω των 12 ετών, καθυστερημένη εμμηνόπαυση άνω των 55 ετών, ατοκία και πρώτο παιδί σε ηλικία άνω των 36 ετών αυξάνει τον κίνδυνο), η έλλειψη άσκησης, το υπερβολικό βάρος, η κατάχρηση αλκοόλ, η μακροχρόνια χρήση ορμονών μετά την εμμηνόπαυση, ο κληρονομικός καρκίνος του μαστού (με την εμφάνιση των γονιδίων BRCA 1 & 2).
Τι θα πρέπει να κάνουν οι γυναίκες για ένα σωστό έλεγχο των μαστών; Ποιες είναι οι απαραίτητες προληπτικές εξετάσεις που πρέπει να κάνουν και ποια η διαδικασία τους; Πόσο συχνά πρέπει να αυτοεξετάζονται; Μέχρι ποια ηλικία κάνουν υπέρηχο μαστού και από ποια πρέπει να ξεκινήσουν τις μαστογραφίες;
Οι γυναίκες για να ελέγχουν σωστά τους μαστούς τους, για να είναι σίγουρες σχεδόν στο 100% των μαστών τους, θα πρέπει να κάνουν το γνωστό τρίπτυχο: Αυτοψηλάφηση ~Εξετάσεις ~ Κλινική εξέταση από Χειρουργό Μαστολόγο.Ψηλάφηση από τις ίδιες, η γνωστή αυτοψηλάφηση η οποία πρέπει να ξεκινάει από την ηλικία των 18 ετών και η οποία πρέπει να γίνεται μία φορά το μήνα σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες την 9-10 ημέρα του κύκλου και μια με δύο φορές το μήνα σε γυναίκες μετεμμηνοπαυσιακέςς, όποια σταθερή ημέρα επιθυμούν.
Εξετάσεις: Η βάση των εξετάσεων για γυναίκες χωρίς κληρονομικό ιστορικό είναι μία φορά το χρόνο ψηφιακή μαστογραφία και υπερηχογράφημα μαστών. Έναρξη της ψηφιακής μαστογραφίας στο 40ό έτος. Αν υπάρχει κληρονομικότητα έναρξη στο 35ο έτος. Το υπερηχογράφημα μαστών πρέπει να ξεκινάει από το 24ο έτος και να επαναλαμβάνεται ανά έτος ή διετία, αναλόγως των ευρημάτων.Τέλος, η κλινική εξέταση από Χειρουργό -Μαστολόγο είναι εξίσου αναγκαία, όσο και τα δυο προηγούμενα, γίνεται ετησίως και περιλαμβάνει την κλινική εξέταση της γυναίκας και την ανάλυση των εξετάσεων, που αυτή θα προσκομίσει.
Επισκέπτεστε την Κω μια με δύο φορές το μήνα για ιατρείο. Η πρόληψη μπορεί να σώσει; Υπάρχει ουσιαστική πρόληψη ή θα πρέπει να μιλάμε για έγκαιρη διάγνωση;
Πρόληψη στην ουσία δεν υπάρχει, μόνο έγκαιρη διάγνωση. Πιο σωστό λοιπόν, αν θέλουμε να κυριολεκτούμε, είναι να μιλάμε για έγκαιρη διάγνωση. Με λίγα λόγια, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ανακαλύψουμε τον καρκίνο του μαστού σε όσο το δυνατόν μικρότερο στάδιο. Η μόνη πραγματική πρόληψη, αν θέλουμε να δούμε με χιούμορ το θέμα, είναι να μην είσαι γυναίκα, αλλά είδαμε ότι και οι άντρες νοσούν. Τα λέω αυτά για να γίνει κατανοητό ότι, εκτός από έναν υγιεινό τρόπο ζωής που και πάλι δεν μας διασφαλίζει, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε για τον εαυτό μας είναι να ανακαλύψουμε τον καρκίνο έγκαιρα, σε όσο το δυνατόν μικρότερο στάδιο. Όσο πιο μικρό το στάδιο, τόσο μεγαλύτερα τα ποσοστά επιβίωσης.
Αν μια γυναίκα ανακαλύψει τον καρκίνο σε πρώιμο στάδιο, μπορούμε να μιλάμε για πλήρη ίαση;
Ναι, μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν πολύ υψηλά ποσοστά ίασης. Ο συνδυασμός ενός αποτελεσματικού χειρουργείου και η χρησιμοποίηση πολλών νέων φαρμάκων που έχουμε στις μέρες μας στη διάθεση μας, δίνουν ελπίδες στη γυναίκα να γίνει εντελώς καλά και να αφήσει πίσω της τον καρκίνο του μαστού της που έχει διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο.
Ασφαλώς δεν υπάρχει άνθρωπος που μπορεί να κοιτάξει τον καρκίνο κατάματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο χειρουργός – μαστολόγος λειτουργεί και ως ψυχολόγος υποθέτω. Στην ερώτηση «γιατί να τύχει αυτό σε μένα», που το ακούτε φαντάζομαι συχνά από πολλούς ασθενείς, τι απαντάτε;
Φυσικά και ο χειρουργός – μαστόλόγος σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να αναλάβει κι αυτό το ρόλο του ψυχολόγου. Η ανακοίνωση των δυσάρεστων νέων στην ασθενή, πρέπει να γίνεται με κατάλληλο τρόπο και να δίνεται πάντα μία χαραμάδα ελπίδας. Ο γιατρός θα πρέπει να κάθεται δίπλα στην ασθενή και όχι απέναντι, βοηθώντας την να ξεπεράσει το πρόβλημα.
Στο ερώτημα «γιατί να τύχει αυτό σε μένα», που είναι γεγονός ότι το ακούω πολύ συχνά, η απάντηση μου είναι ότι πρόκειται για θέμα τύχης και είναι γεγονός ότι στη ζωή δεν παίρνουμε όλες τις απαντήσεις που θα θέλαμε σε όλα τα ερωτήματα. Και όπως προαναφέραμε, μία στις εννεα γυναίκες θα τύχει να της συμβεί καρκίνος μαστού.
Dr Γιάννης Δουκουμοπουλος M.
Χειρουργός – Ιατρειο Μαστού Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Μετεκπαιδευθείς στο Charing Cross & Ealing Hospitals – London UK
τ. Στρατιωτικός Ιατρός – Επιμελητής Α’ Χειρουργικής κλινικής 401 ΓΣΝΑ
τηλ: 6944 537373 e-mail : jsdouk35@yahoo.gr www.doukoumopoulos.gr
τηλ γραμματεως στην Κω : 6955 516002
Συχνες Ερωτησεις & Γρηγορες Απαντησεις
Αισθανομαι πονο στο μαστο Η και στους δυο. Που οφειλεται ?
Η μαστοδυνια είναι ένα εξαιρετικά συνηθισμένο πρόβλημα, η οποια μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμη, αν και είναι πιο συχνη σε γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση. Πολλές γυναίκες νιώθουν πόνο στο μαστό ή υπερευαισθησία πριν την έναρξη της έμμηνου ρύσης, το οποιο δεν προκαλεί καμία ανησυχία. Καλοήθεις κύστες και ορμονικές διακυμανσεις μπορεί να συμβάλουν στην πρόκληση πόνου, ο οποίος απομακρύνεται μόνος του χωρίς καμία παρέμβαση. Ο πόνος στο μαστό δεν αποτελεί τυπικό σύμπτωμα του καρκίνου του μαστού. Εάν όμως επιμένει, θα πρέπει να εκτιμηθεί απo χειρουργο μαστου.
Κατα την αυτοψηλαφηση αισθανομαι ογκιδια παντου στους μαστους μου. Να ανησυχω ?
Οι περισσότεροι μαστοί δεν είναι ομοιόμορφοι στην υφή. Αυτό συμβαίνει γιατί ο μαζικος αδένας αποτελείται από δυο διαφορετικά συστατικά, τα αδενικά στοιχεία και το λίπος, σε διαφορετικές αναλογίες ανάλογα την περιοχή του μαστου και αναλογα την ηλικια , που δίνουν αυτή την αίσθηση της ανώμαλης, οζώδους υφής. Η σωστη ομως εκπαιδευση στην αυτοψηλαφηση της γυναικας απο το χειρουργο μαστου, κανει τις γυναικες πιο ανετες με τους μαστους τους και με λιγοτερες ανησυχιες.
Πως γινεται η διαγνωση του Καρκινου του Μαστου?
Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού βασίζεται στις εξής τρεις εξετάσεις:
Κλινική εξέταση. Η φυσική εξέταση των μαστών και των γειτονικών λεμφαδένων περιλαμβάνει επισκόπηση και ψηλάφηση.
Ακτινολογική εξέταση. Αυτή περιλαμβάνει τη διεξαγωγή μαστογραφίας, και έναν υπερηχογραφικό έλεγχο των μαστών και των γειτονικών λεμφαδένων.
Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να χρειαστεί μαγνητική τομογραφία των μαστών, ειδικά σε νεαρές γυναίκες με πυκνό μαστικό ιστό, γυναίκες με μεταλλάξεις του γονιδίου BRCA, και γυναίκες με εμφυτεύματα σιλικόνης.
Ιστολογική εξέταση. Είναι η εργαστηριακή εξέταση του μαστού και του ιστού του όγκου αφού αφαιρεθεί δείγμα από τον όγκο με κόπτουσα βελόνα. Η διαδικασία αυτή λέγεται βιοψία. Αυτή η εργαστηριακή εξέταση θα επιβεβαιώσει τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού και θα δώσει περισσότερες πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά του όγκου.
Το έκκριμα από τη θηλή είναι ύποπτο ? Αν ειναι το εκκριμα αιμορραγικο ?
Στις περισσότερες περιπτώσεις το εκκρίμα από τη θηλή ειναι διαφανές, λευκό, υποκίτρινο ή σκούρο πράσινο και συνήθως εμφανίζεται στα πλαίσια καλοηθών παθήσεων των πορων του μαστού. Οταν είναι αιματηρό ή ροζ , θα πρέπει άμεσα να επισκεφτείτε χειρουργο μαστου, ο οποίος θα εκτιμήσει το έκκριμα, θα στείλει κυτταρολογική εξέταση και θα συμπληρώσει τον έλεγχο με κλινική εξέταση του μαστού και λοιπές εξετάσεις..
: Έχω πυκνούς μαστούς, : Είναι πιο επικίνδυνο να νοσήσω με καρκίνο μαστού; πρέπει να κάνω Μαγνητική Μαστογραφία αντί για Μαστογραφια για τον προληπτικό μου έλεγχο?
Η πιθανότητα είναι ακριβώς η ίδια. Το μονο που αλλαζει είναι η ευκολία η δυσκολια στη διάγνωση. Μια γυναίκα με μεγάλους πυκνους μαστούς δυσκολευεται στην αυτοψηλαφηση και ειναι δυνατο να της ξεφυγει μια βλαβη και ετσι ένας καρκίνος μαστού να εξελιχθεί. Για το λόγο αυτο –οπως εχει αναφερθει πολλες φορες — θα πρέπει να γίνεται σχολαστικά ο ετήσιος κλινικός και απεικονιστικός έλεγχος
.Η ψηφιακη μαστογραφία παραμένει η πιο αξιόπιστη απεικονιστική εξέταση για τον προληπτικό έλεγχο του καρκίνου του μαστού, ακόμη και για τους πυκνούς μαστούς. Η Μαγνητικη Μαστογραφια εχει αλλες ενδειξεις.
Έχω εμφυτεύματα στήθους. Κινδυνεύω περισσότερο να νοσήσω με καρκίνο μαστού? Και μπορω να κανω Ψηιακη Μαστογραφια? Τα ενθεματα δυσκολευουν τον Ακτινολογο στη διαγνωση? Υπαρχει κινδυνος ρηξης των ενθεματων?
Δεν υπαρχει σχεση ανάμεσα στον καρκίνο του μαστού και στα ενθέματα σιλικόνης.
Η ύπαρξη ενθεμάτων δεν αποτελει αντενδειξη για τη διενέργεια Ψηφ Μαστογραφιας. Τα ενθέματα σιλικόνης δε δυσκολεύουν τον ακτινολογο στη διαγνωση της Ψηφ Μαστοφραφιας, εφοσον ειναιγνώστης του αντικειμένου. Ο κίνδυνος ρήξης ενθέματος , λόγω της πίεσης που ασκείται κατά την εκτέλεση της μαστογραφίας είναι εξαιρετικά χαμηλός.
.
Υπαρχει καρκινος μαστου στους αντρες ? Αν ναι, ποια η προγνωση?
Υπαρχει και η συχνοτητα ειναι 1 περιπου αντρας στις 100 γυναικες που νοσουν. Η προγνωση ειναι χειροτερη απ’οτι σε γυναικα, γιατι οι αντρες δεν ειναι ευαισθητοποιημενοι –δε γνωριζουν ότι και αυτοί μπορούν να νοσήσουν από καρκίνο του μαστού – και ετσι καθυστερουν αρκετα να επισκεφτουν χειρουργο μαστου και να προβουν σε διαγνωστικές απεικονιστικές εξετάσεις.
.
Τι είναι η ογκοπλαστική χειρουργική του μαστού;
Προκεται για τεχνικη χειρουργικη επεμβαση, κατα την οποια γίνεται μετακίνηση ενός τμήματος μαστού έτσι ώστε να καλυφθεί το κενό τμήμα που έχει προκύψει από την εκτομή μιας αλλοίωσης , προκειμένου η θεραπεία να συνοδεύεται από μια άρτια αισθητικά αποκατάσταση του γυναικείου στήθους. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην υπάρχει κανένας συμβιβασμός όταν πρόκειται για ογκολογική επέμβαση
Με απλα λογια η αφαίρεση ενός όγκου –καλοηθους Η κακοηθους– γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε τόσο η τομή όσο και το έλλειμμα στον όγκο του μαστών να φαίνονται όσο το δυνατόν λιγότερο.
Τελος, τι γνωριζουμε για τη σχεση του μαστου με : Κάπνισμα, Αλκοόλ, Παχυσαρκία, Σωματικη ασκηση , Τεκνοποιηση και Θηλασμος ?
Σύμφωνα με διαφορες μελέτες, η σωματική άσκηση και μια ισορροπημένη διατροφη – επιλογη τροφων που δεν αυξανουν το λιπος, πλουσια σε ελαιολαδο, φρουτα και λαχανικα — θωρακίζει την αμυνα του οργανισμού απέναντι και στον καρκίνο του μαστού και μειώνει τις πιθανότητες κινδύνου απο 25- 30% και ιδιαιτερα στις μετεμμηνοπαυσιακες γυναικες.
Τα παραπανω θα πρεπει φυσικα να συνδυαζονται με αποφυγη αλκοολ και καπνισματος, δύο συνήθειες που συνδέονται με τον κίνδυνο καρκινογένεσης.Τελος ειναι ιδιαίτερα σημαντικό μια γυναικα να αποκτήσει παιδί πριν τα 35 της χρόνια, εφόσον αυτό είναι εφικτό, αλλά και να θηλάσει περισσότερο από δύο μήνες .
