Μια σημαντική αλλαγή στο τοπίο της προστασίας της πρώτης κατοικίας βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία, καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά τις διαδικασίες για τη δημιουργία του φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης ακινήτων, ενός μηχανισμού που φιλοδοξεί να αποτελέσει τη «βαλβίδα ασφαλείας» για τους πλέον ευάλωτους δανειολήπτες.
Το νέο σχήμα αναμένεται να ανακοινωθεί έως τα μέσα Ιουλίου, ενώ στόχος είναι να λειτουργήσει πριν από το τέλος του 2026. Η ενεργοποίησή του θεωρείται κομβική, καθώς συμπληρώνει το πλαίσιο διαχείρισης των κόκκινων δανείων και δίνει μια εναλλακτική σε όσους βρίσκονται ένα βήμα πριν από τον πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας τους.
Η βασική φιλοσοφία του νέου μοντέλου είναι απλή αλλά ιδιαίτερα σημαντική για χιλιάδες νοικοκυριά. Αντί ο δανειολήπτης να χάσει το σπίτι του μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης, θα μπορεί να μεταβιβάζει την κυριότητα του ακινήτου στον νέο φορέα και να παραμένει μέσα σε αυτό ως ενοικιαστής.
Το μοντέλο «μένω στο σπίτι μου»
Η λύση απευθύνεται κυρίως σε εξαιρετικά ευάλωτα νοικοκυριά που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους και βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο απώλειας της κατοικίας τους.
Σε αυτή την περίπτωση, ο νέος φορέας θα αποκτά το ακίνητο και ο πρώην ιδιοκτήτης θα υπογράφει σύμβαση μίσθωσης, συνεχίζοντας να κατοικεί στο σπίτι του.
Για όσους διαθέτουν πολύ χαμηλά εισοδήματα θα ενεργοποιείται και το κρατικό επίδομα στέγασης, το οποίο σήμερα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, μειώνοντας το πραγματικό κόστος του ενοικίου.
Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι μετά την πάροδο έως και δώδεκα ετών ο ενοικιαστής θα διατηρεί δικαίωμα πρώτης προτίμησης για να αποκτήσει ξανά το ακίνητο, εφόσον η οικονομική του κατάσταση το επιτρέπει.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία σε οικογένειες που διαφορετικά θα έχαναν οριστικά την κατοικία τους.
Ποιος θα αναλάβει το νέο σχήμα
Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη στα χέρια του δεσμευτική προσφορά από επενδυτικό σχήμα που ενδιαφέρεται να αναλάβει τη λειτουργία του φορέα.
Αρχικά υπήρξε ενδιαφέρον από τέσσερα διαφορετικά σχήματα, ωστόσο τελικά κατατέθηκε μία ολοκληρωμένη πρόταση, η οποία εξετάζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Καθοριστικός αναμένεται να είναι και ο ρόλος των τραπεζών, οι οποίες έχουν δεσμευτεί να στηρίξουν το εγχείρημα είτε μέσω χρηματοδότησης είτε μέσω συμμετοχής στο τελικό εταιρικό σχήμα.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Νέα δυνατότητα για όσους έχουν και άλλα ακίνητα
Παράλληλα, η κυβέρνηση προωθεί ακόμη μία σημαντική αλλαγή μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Η νέα ρύθμιση αφορά οφειλέτες που εκτός από την κύρια κατοικία τους διαθέτουν και κάποιο επιπλέον περιουσιακό στοιχείο, το οποίο δεν θεωρούν απαραίτητο να διατηρήσουν.
Στην περίπτωση αυτή θα μπορούν να δηλώνουν ότι το συγκεκριμένο ακίνητο τίθεται προς αξιοποίηση ή πώληση, προκειμένου να πετύχουν καλύτερη ρύθμιση για την προστασία της κύριας κατοικίας τους.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι χαμηλότερη μηνιαία δόση, αλλά και σημαντική μείωση της συνολικής οφειλής, ανάλογα με την περιουσιακή και εισοδηματική τους εικόνα.
Το σημαντικό είναι ότι το όφελος θα μπορεί να δίνεται άμεσα, χωρίς να απαιτείται πρώτα η πώληση του ακινήτου, καθώς την ευθύνη αξιοποίησής του θα αναλαμβάνει στη συνέχεια ο servicer ή η τράπεζα.
Τρεις δρόμοι για τους δανειολήπτες
Με την ενεργοποίηση του νέου πλαισίου, οι οφειλέτες θα έχουν πλέον τρεις διαφορετικές επιλογές.
Η πρώτη αφορά όσους βρίσκονται πολύ κοντά στον πλειστηριασμό και θα μπορούν να ενταχθούν στο καθεστώς πώλησης και επαναμίσθωσης της κατοικίας τους.
Η δεύτερη απευθύνεται σε όσους διαθέτουν πρόσθετη περιουσία και επιθυμούν να την αξιοποιήσουν προκειμένου να διασώσουν το βασικό τους σπίτι και να μειώσουν το χρέος τους.
Η τρίτη είναι η σημερινή διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού, όπου η ρύθμιση προκύπτει με βάση το σύνολο της περιουσίας, των οφειλών και των εισοδημάτων του δανειολήπτη.
Για το υπουργείο Οικονομικών, η δημιουργία του νέου φορέα αποτελεί το τελευταίο κομμάτι ενός πλαισίου που επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη μείωσης των κόκκινων δανείων και στην προστασία της κοινωνικής συνοχής. Για χιλιάδες οικογένειες που βλέπουν σήμερα τον πλειστηριασμό να πλησιάζει, μπορεί να αποδειχθεί η τελευταία ευκαιρία να παραμείνουν κάτω από τη στέγη τους.
