Πανεπιστημιακή έρευνα αξιολόγησε και τους 332 δήμους της χώρας για τον εσωτερικό έλεγχο και τη χρηστή διακυβέρνηση. Η Λέρος μπήκε στην πρώτη δεκάδα, ενώ η Ρόδος κατέλαβε την 30ή θέση
Μόλις δύο από τους 15 δήμους της Δωδεκανήσου κατάφεραν να συμπεριληφθούν στους 30 πρότυπους δήμους της χώρας, σύμφωνα με πανεπιστημιακή έρευνα για το διαχειριστικό έτος 2025. Η Λέρος κατέγραψε την καλύτερη επίδοση σε επίπεδο νομού και εξασφάλισε μια θέση στην πρώτη δεκάδα της πανελλαδικής κατάταξης, ενώ η Ρόδος βρέθηκε στην 30ή θέση.
Η μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο μεταπτυχιακού προγράμματος δημόσιου πανεπιστημίου και εξέτασε το σύνολο των 332 δήμων της Ελλάδας. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου, η διοικητική οργάνωση, η διακυβέρνηση και η δημοσιονομική διαχείριση.
Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν μια άνιση εικόνα για τη Δωδεκάνησο. Από τη μία πλευρά, η Λέρος ξεχώρισε σε πανελλαδικό επίπεδο και η Ρόδος πέρασε, έστω και οριακά, το κατώφλι των διακριθέντων. Από την άλλη, οι περισσότεροι νησιωτικοί δήμοι της περιοχής κινήθηκαν στη μεσαία ή στη χαμηλή ζώνη της βαθμολογίας, με την Τήλο και την Πάτμο να βρίσκονται κοντά στις τελευταίες θέσεις.
Τι αξιολόγησε η έρευνα
Η κατάταξη δεν αφορά την καθημερινότητα των πολιτών, την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών ή την πορεία των δημοτικών έργων. Αντικείμενό της είναι η ύπαρξη και η αποτελεσματική εφαρμογή των μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου που προβλέπονται από τη νομοθεσία και τα διεθνή ελεγκτικά πρότυπα.
Συνολικά εξετάστηκαν 16 επιμέρους διαδικασίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ύπαρξη εγχειριδίου εσωτερικού ελέγχου, η κατάρτιση ετήσιου προγράμματος εργασιών, ο έλεγχος εκτέλεσης του προϋπολογισμού, η συμμόρφωση με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, ο έλεγχος των πληροφοριακών συστημάτων, η σύνταξη ετήσιας έκθεσης και η επιμόρφωση των εσωτερικών ελεγκτών.
Για κάθε διαδικασία καταγράφηκε εάν εφαρμόζεται αποτελεσματικά από τον εκάστοτε δήμο. Το άθροισμα των θετικών καταγραφών διαμόρφωσε την τελική βαθμολογία, σε κλίμακα από το 0 έως το 16.
Τα στοιχεία αντλήθηκαν από δημόσιες ηλεκτρονικές πλατφόρμες συμβάσεων και διαφάνειας. Η μεθοδολογία βασίστηκε στα Διεθνή Πρότυπα Εσωτερικού Ελέγχου, στις αρχές της Επιτροπής COSO και στις ελεγκτικές πρακτικές που εφαρμόζει το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Η εικόνα των δήμων σε πανελλαδικό επίπεδο
Η υψηλότερη βαθμολογία μεταξύ των 332 δήμων ήταν 16 στα 16, ενώ η χαμηλότερη διαμορφώθηκε στα 3 στα 16. Ο πανελλαδικός μέσος όρος έφτασε τις 6,91 διαδικασίες και η διάμεσος τις 7.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι περισσότεροι δήμοι εφαρμόζουν αποτελεσματικά έξι ή επτά από τις 16 προβλεπόμενες διαδικασίες. Συνολικά 149 δήμοι συγκέντρωσαν βαθμολογία από 7 έως 8, ενώ άλλοι 123 περιορίστηκαν μεταξύ 5 και 6.
Οι υψηλές επιδόσεις παρέμειναν σχετικά περιορισμένες. Μόνο 10 δήμοι βρέθηκαν στη ζώνη από 13 έως 16, μόλις 20 συγκέντρωσαν τουλάχιστον 12 βαθμούς και 29 δήμοι έφτασαν ή ξεπέρασαν το 10 στα 16.
Η συχνότερα εφαρμοζόμενη διαδικασία ήταν η κατάρτιση ετήσιας έκθεσης με γνώμη, η οποία καταγράφηκε σε 189 δήμους. Στον αντίποδα, η παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών από τη μονάδα εσωτερικού ελέγχου εντοπίστηκε σε μόλις 24 δήμους. Ακόμη πιο περιορισμένη ήταν η μέριμνα για την εκπαίδευση των εσωτερικών ελεγκτών, καθώς καταγράφηκε σε έναν μόνο δήμο σε ολόκληρη τη χώρα.
Η κατάταξη των δήμων της Δωδεκανήσου
Η μέση επίδοση των 15 δήμων της Δωδεκανήσου διαμορφώθηκε περίπου στις 6,5 διαδικασίες, ελαφρώς χαμηλότερα από τον πανελλαδικό μέσο όρο των 6,91. Μόνο πέντε δήμοι έφτασαν ή ξεπέρασαν τη διάμεσο των επτά διαδικασιών.
Στην κορυφή βρέθηκε η Λέρος με βαθμολογία 13 στα 16 και τη 10η θέση σε πανελλαδικό επίπεδο. Ακολούθησε η Ρόδος με 9 στα 16, καταλαμβάνοντας την 30ή και τελευταία θέση της λίστας των πρότυπων δήμων.
Η Νίσυρος συγκέντρωσε 8 στα 16 και κατετάγη στην 53η θέση. Η Σύμη και η Χάλκη σημείωσαν από 7 στα 16, καταλαμβάνοντας την 97η και τη 158η θέση αντίστοιχα.
Με βαθμολογία 6 στα 16 ακολούθησαν οι δήμοι Κω, Καλυμνίων, Ηρωικής Νήσου Κάσου, Λειψών και Αστυπάλαιας, οι οποίοι τοποθετήθηκαν μεταξύ της 195ης και της 267ης θέσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίδοση της Κω, του δεύτερου μεγαλύτερου πληθυσμιακά δήμου της Δωδεκανήσου, η οποία βρέθηκε στο ίδιο επίπεδο με σημαντικά μικρότερα νησιά.
Στη χαμηλότερη βαθμολογική ζώνη βρέθηκαν το Αγαθονήσι, η Κάρπαθος και η Μεγίστη με 5 στα 16. Την κατάταξη της Δωδεκανήσου συμπλήρωσαν η Τήλος και η Πάτμος, οι οποίες συγκέντρωσαν 4 στα 16 και κατέλαβαν την 319η και την 320ή θέση αντίστοιχα.
Σε περιπτώσεις ισοβαθμίας, η ακριβής σειρά δεν υποδηλώνει διαφορά στην ποιότητα των εφαρμοζόμενων διαδικασιών. Καθοριστικό στοιχείο αποτελεί ο συνολικός αριθμός των μηχανισμών που κρίθηκαν αποτελεσματικοί.
Η Λέρος πάνω από Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη
Η επίδοση της Λέρου αποτελεί το πιο εντυπωσιακό εύρημα της έρευνας για τη Δωδεκάνησο. Με 13 αποτελεσματικά εφαρμοζόμενες διαδικασίες, ο δήμος ισοβάθμησε με μεγάλους δήμους της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Αττικής, ενώ ξεπέρασε τους δήμους Αθηναίων, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, οι οποίοι συγκέντρωσαν από 12 στα 16.
Σύμφωνα με τα αναλυτικά δεδομένα, η Λέρος καλύπτει σχεδόν το σύνολο των διαδικασιών που αφορούν τη διενέργεια ελέγχων, τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία, την ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων και την παρακολούθηση των διορθωτικών ενεργειών.
Παράλληλα, συγκαταλέγεται στους μόλις 24 δήμους της χώρας όπου καταγράφηκε παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών από τη μονάδα εσωτερικού ελέγχου. Οι διαδικασίες στις οποίες δεν σημειώθηκε θετική καταγραφή αφορούν το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών, τον έλεγχο εκτέλεσης του προϋπολογισμού και την ετήσια έκθεση με γνώμη.
Η Ρόδος στην 30ή θέση με περιθώρια βελτίωσης
Η Ρόδος συγκέντρωσε 9 στα 16 και κινήθηκε πάνω από τον πανελλαδικό μέσο όρο. Η επίδοση αυτή ήταν αρκετή για να της εξασφαλίσει την τελευταία θέση ανάμεσα στους 30 δήμους που χαρακτηρίστηκαν πρότυπα χρηστής διακυβέρνησης.
Ο μεγαλύτερος δήμος της Δωδεκανήσου εμφανίζεται να διαθέτει βασικά οργανωτικά εργαλεία εσωτερικού ελέγχου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το εγχειρίδιο ελέγχων, το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών, η διενέργεια τακτικών και έκτακτων ελέγχων, η παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, η παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού και η κατάρτιση ετήσιας έκθεσης.
Ωστόσο, η απόσταση των τεσσάρων διαδικασιών από τη Λέρο και των επτά από την κορυφή της κατάταξης αποτυπώνει τα περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης. Μεταξύ των πεδίων στα οποία δεν καταγράφηκε αποτελεσματική εφαρμογή βρίσκονται η αξιολόγηση της επάρκειας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, ο έλεγχος των οικονομικών αναφορών, η συμμόρφωση με τη νομοθεσία και ο έλεγχος των πληροφοριακών συστημάτων.
Η πρόκληση για τους μικρούς νησιωτικούς δήμους
Τα ευρήματα επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα των περιορισμένων πόρων και της υποστελέχωσης που αντιμετωπίζουν οι μικροί νησιωτικοί δήμοι. Η έρευνα δεν συνδέει ευθέως το μέγεθος ενός δήμου με την τελική του επίδοση, όμως η συγκέντρωση αρκετών μικρών νησιών στις χαμηλότερες θέσεις είναι εμφανής.
Η περίπτωση της Λέρου δείχνει ότι ένας νησιωτικός δήμος μεσαίου μεγέθους μπορεί να αναπτύξει αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας. Αντίστοιχα, η Χάλκη πέτυχε υψηλότερη βαθμολογία από μεγαλύτερους δήμους, όπως η Κως, η Κάλυμνος και η Κάρπαθος.
Την ίδια στιγμή, Αγαθονήσι, Μεγίστη, Τήλος και Πάτμος βρέθηκαν στις χαμηλές βαθμολογικές ζώνες. Η εικόνα αυτή υπογραμμίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι δήμοι με περιορισμένο διοικητικό προσωπικό στην ανάπτυξη σύνθετων μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι οι υψηλές επιδόσεις συνδέονται με τη συστηματική εφαρμογή των ελεγκτικών διαδικασιών, τη διοικητική οργάνωση και την ενίσχυση της λογοδοσίας. Πρόκειται για προϋποθέσεις που απαιτούν επαρκή στελέχωση, τεχνογνωσία και σταθερές οργανωτικές δομές, στοιχεία που εξακολουθούν να αποτελούν ζητούμενο για αρκετούς νησιωτικούς δήμους.
Πηγή: dimokratiki.gr
