Γράφει ο Χρήστος Μυτιλινιός
Η Συνταγματική Αναθεώρηση περνά πλέον από το στάδιο των προθέσεων στο πεδίο των συγκεκριμένων πολιτικών πρωτοβουλιών. Στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών σήμερα, Δευτέρα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης αναμένεται να δώσει το πρώτο ολοκληρωμένο στίγμα για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση προσεγγίζει τη μεγάλη θεσμική διαδικασία που φιλοδοξεί να διαμορφώσει το πλαίσιο λειτουργίας της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες.
Το μήνυμα από το κυβερνητικό επιτελείο είναι σαφές: η αναθεώρηση δεν αντιμετωπίζεται ως μια συγκυριακή πολιτική μάχη, αλλά ως κορυφαία θεσμική διαδικασία που απαιτεί σοβαρότητα, ευθύνη και ευρείες συναινέσεις. Σε αυτή τη λογική, το βάρος πέφτει πλέον στη στάση των κομμάτων και ειδικά της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Η στρατηγική της συναίνεσης και το «ραντεβού» με το ΠΑΣΟΚ
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ξεκαθάρισε χθες σε ραδιοφωνική του συνέντευξη ότι η πρώτη κοινοβουλευτική δύναμη στην οποία θα απευθυνθεί η κυβερνητική παράταξη για να επιτύχει τη συναίνεση που απαιτείται είναι το ΠΑΣΟΚ, λόγω της θέσης του αλλά και της ιστορίας θεσμικής σοβαρότητας που το συνοδεύει. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση δείχνει ότι επιδιώκει ουσιαστικό διάλογο και όχι απλή αριθμητική υπεροχή.
Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «θα μετρηθούμε όλοι στη Συνταγματική Αναθεώρηση», περιγράφοντας τη διαδικασία ως μια δοκιμασία πολιτικής ωριμότητας και υπευθυνότητας. Το κυβερνητικό αφήγημα εστιάζει στη διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου ευθύνης, στο οποίο τα κόμματα καλούνται να υπερβούν μικροκομματικές λογικές.
Τα άρθρα-κλειδιά και το μήνυμα θεσμικού εκσυγχρονισμού
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκονται το άρθρο 16 για την Παιδεία και το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών. Για το άρθρο 16, η κυβέρνηση επιδιώκει να ανοίξει τον δρόμο για την περαιτέρω λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων, υπό θεσμικούς κανόνες και αυστηρή εποπτεία, εκτιμώντας ότι πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια της ανώτατης εκπαίδευσης.
Σε ό,τι αφορά το άρθρο 86, στόχος είναι η αποσύνδεση της ποινικής ευθύνης των υπουργών από τις εκάστοτε κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, ώστε να ενισχυθεί η θεσμική αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ανάγκη να μπει τέλος στον μαξιμαλισμό και στην πλειοδοσία των κομματικών προγραμμάτων. Η συζήτηση για πιθανή συνταγματική υποχρέωση κοστολόγησης των προγραμμάτων εντάσσεται στη λογική της δημοσιονομικής υπευθυνότητας.
Η παρέμβαση Μητσοτάκη και το πολιτικό βάθος της διαδικασίας
Σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συνέντευξη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον Αλέξη Παπαχελά, που προβάλλεται σήμερα το βράδυ στον ΣΚΑΪ. Σύμφωνα με πληροφορίες, πέρα από τις διεθνείς εξελίξεις, ο πρωθυπουργός αναμένεται να αναφερθεί αναλυτικά στις αλλαγές που επιδιώκει μέσω της αναθεώρησης, ανοίγοντας περαιτέρω τα χαρτιά του.
Ταυτόχρονα, τις τελευταίες ώρες κυκλοφορεί έντονη φημολογία για πιθανό τηλεοπτικό μήνυμα προς τους πολίτες, καθώς και για επιστολή προς τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, με στόχο την ενεργοποίηση του κομματικού μηχανισμού και τη διαμόρφωση ενιαίας γραμμής.
Οι θεσμικοί συσχετισμοί και η μάχη των αριθμών
Πέρα από τα άρθρα 16 και 86, στο τραπέζι βρίσκονται και άλλες παρεμβάσεις: το άρθρο 103 για τη μονιμότητα στο Δημόσιο, το άρθρο 90 για την ηγεσία της Δικαιοσύνης, το άρθρο 24 για το περιβάλλον και το άρθρο 30 για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, με σενάρια για εξαετή θητεία.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται διατεθειμένη να επιδιώξει ευρύτερη αναθεώρηση, με στόχο τον εκσυγχρονισμό διατάξεων που θεωρούνται ξεπερασμένες. Ωστόσο, το εύρος των αλλαγών θα εξαρτηθεί από το επίπεδο συναίνεσης που θα επιτευχθεί, καθώς για την προαναθεωρητική διαδικασία απαιτούνται 180 ψήφοι και για την τελική αναθεώρηση 200.
Το στοίχημα είναι σαφές: η αναθεώρηση δεν περνά χωρίς αριθμούς και οι αριθμοί δεν διαμορφώνονται χωρίς πολιτικές υπερβάσεις. Η κυβέρνηση επιχειρεί να θέσει τη διαδικασία σε σταθερές θεσμικές ράγες και να την αναδείξει ως επένδυση στο μέλλον της χώρας. Το αν θα υπάρξει η αναγκαία σύμπλευση, θα κριθεί το επόμενο διάστημα.
